Małżeński biznes, czyli o pozornych ślubach

W ostatnich latach małżeństwa dla pozoru nazywane „sham marriage” lub po prostu „fake marriage” zaczynają przybierać na sile. Wciąż jednak trudno ocenić skalę tego zjawiska, gdyż żadne Państwo Członkowskie nie jest w stanie dostarczyć oficjalnych, pełnych danych statystycznych.

Sham marriage polega na zawarciu małżeństwa pomiędzy osobą spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a członkiem Unii Europejskiej. Korzyścią dla obywatela Państwa Członkowskiego może być gratyfikacja finansowa. Dla cudzoziemca największą korzyścią jest możliwość stałego pobytu, podjęcia pracy oraz możliwości korzystania z benefitów jakie daje Unia.

Atrakcyjność Państw Członkowskich dla wielu cudzoziemców zmusiła instytucje europejskie do podjęcia prac nad uregulowaniem kwestii imigracyjnych. Jedną z największych trudności okazała się obawa przed naruszeniem swobody zawierania związków małżeńskich, która przysługuje każdemu na podstawie art. 23 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art. 12 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Ostatecznie kwestie te zostały uregulowane Dyrektywą Rady 2003/86/WE z 22 września 2003 r. w sprawie łączenia rodzin. Dyrektywa ma na celu ustalenie warunków łączenia rodzin dla obywateli państw trzecich, którzy legalnie przebywają na terytorium jednego z Państw Członkowskich. Sam fakt zawarcia małżeństwa nie wystarcza jednak do nabycia z mocy prawa obywatelstwa przez cudzoziemca, jednakże małżeństwo z obywatelem Państwa Członkowskiego ułatwia wjazd oraz pobyt współmałżonkowi będącemu cudzoziemcem.

W Polsce zezwolenie na pobyt czasowy jest przyznawane cudzoziemcowi pozostającemu w związku małżeńskim z obywatelem polskim, chyba że z okoliczności wynika, że małżeństwo zawarto w celu obejścia przepisów. Cudzoziemiec może ubiegać się o uzyskanie obywatelstwa polskiego, jeżeli przebywa nieprzerwanie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej co najmniej od 2 lat na podstawie zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej i który pozostaje co najmniej 3 lata w związku małżeńskim z osobą posiadającą obywatelstwo polskie.

W ustawodawstwie polskim małżeństwo pomiędzy cudzoziemcem a obywatelem polskim nie jest poddane żadnym specjalnym warunkom, jednak musi spełniać wymogi ogólne przewidziane dla zawierania wszystkich małżeństw. Kodeks cywilny oraz kodeks rodzinny i opiekuńczy pomijają termin małżeństwa dla pozoru, a pozorność nie stanowi przyczyny unieważnienia małżeństwa. Również kodeks karny nie zawiera szczególnych sankcji dla pozornych małżeństw, jednak obywatel polski może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej, jeżeli nielegalnie ułatwia pobyt cudzoziemcowi. Jeśli jednak nie uzyskał z tego żadnej korzyści majątkowej sędzia może nadzwyczajnie złagodzić karę, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. Jedynie ustawa o cudzoziemcach pozbawia obcokrajowca, który zawarł małżeństwo dla pozoru, spodziewanych korzyści związanych z prawem pobytu. Ustawa przewiduje odmowę udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, jeżeli podstawą wydania zezwolenia jest związek małżeński, który został zawarty w celu obejścia przepisów. Właściwy organ może także cofnąć zezwolenie na pobyt czasowy, po wcześniejszym przeprowadzeniu sprawdzenia zgodności małżeństwa z prawem.

Co również istotne od pozornego małżeństwa nie jest łatwo „uciec”, ponieważ aby móc zakończyć związek małżeński należy zastosować się do procedury rozwodowej, która może okazać się kosztowna, szczególnie jeśli małżonek będzie chciał „odzyskać zainwestowane” w ślub pieniądze.

Anna Rodek-Kotynia
Radca prawny

 

Komentarze

W ostatnich latach małżeństwa dla pozoru nazywane „sham marriage” lub po prostu „fake marriage” zaczynają przybierać na sile. Wciąż jednak trudno ocenić skalę tego zjawiska, gdyż żadne Państwo...
" />